19 Eylül 2026
Sebze ve meyve ticareti Türkiye'de 5957 sayılı "Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun" ile düzenlenmektedir. Kanun, üreticiden tüketiciye uzanan zincirin her halkasında kayıt, belge ve sorumluluk düzeni kurarak hem üreticinin hem tüketicinin korunmasını amaçlar.
Kanunun temel hedefleri dört başlıkta toplanabilir: ticaretin kayıt altına alınması, malın üretim yerinden satış noktasına kadar izlenebilmesi, gıda güvenilirliğinin sağlanması ve piyasada haksız rekabetin önlenmesi. Bu hedeflerin tamamı, sektörde uzun yıllar sorun olan belgesiz alım satım ve kaynağı bilinmeyen mal meselesine karşı geliştirilmiştir.
Düzenlemenin kapsamı geniştir. Üreticiler, üretici örgütleri, komisyoncular, tüccarlar, toptancı halleri, pazar yerleri, market zincirleri ve malın taşınmasında yer alan aktörlerin tamamı kanunun muhatabıdır. Kimin hangi sıfatla faaliyet gösterdiği, hangi belgeyi düzenleyeceği ve hangi bildirimi yapacağı bu çerçevede belirlenir.
Toptancı halleri bu yapının merkezinde yer alır. Hal, yalnızca malın el değiştirdiği fiziki bir alan değil; fiyatın oluştuğu, arz ve talebin buluştuğu, denetimin yoğunlaştığı bir referans noktasıdır. Toptancı hallerinin kuruluşu, işletilmesi ve denetimi belediyelerin görev alanındadır; mevzuatın belirlenmesi ve ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ise Ticaret Bakanlığı'nın sorumluluğundadır.
Kanun, malın toptancı haline girmeden satılabildiği durumları da düzenler. Üreticinin kendi ürününü doğrudan satması, üretici örgütleri aracılığıyla yapılan satışlar ve sanayiye yönelik sevkiyatlar belirli koşullarla mümkündür. Ancak bu satışların da elektronik ortamda bildirilmesi zorunludur; "hal dışı" olmak, "kayıt dışı" olmak anlamına gelmez.
Meslek mensupları açısından en kritik nokta belge düzenidir. Malın hareketinin sevk irsaliyesiyle, üreticiden alımın müstahsil makbuzuyla, satışın faturayla belgelendirilmesi yalnızca vergisel bir yükümlülük değil, aynı zamanda uyuşmazlık çıktığında elinizdeki tek dayanaktır.
Mevzuat zaman içinde yönetmelik ve tebliğlerle güncellenmektedir. Oranlar, süreler ve idari yaptırımlar değişebildiği için, işlem yapmadan önce Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarından güncel metni teyit etmenizi öneririz.
Derneğimiz, üyelerinin mevzuata uyum sürecinde karşılaştığı soruları yanıtlamak ve gerektiğinde ilgili kurumlar nezdinde takip etmek üzere hizmet vermektedir.
Kanunun temel hedefleri dört başlıkta toplanabilir: ticaretin kayıt altına alınması, malın üretim yerinden satış noktasına kadar izlenebilmesi, gıda güvenilirliğinin sağlanması ve piyasada haksız rekabetin önlenmesi. Bu hedeflerin tamamı, sektörde uzun yıllar sorun olan belgesiz alım satım ve kaynağı bilinmeyen mal meselesine karşı geliştirilmiştir.
Düzenlemenin kapsamı geniştir. Üreticiler, üretici örgütleri, komisyoncular, tüccarlar, toptancı halleri, pazar yerleri, market zincirleri ve malın taşınmasında yer alan aktörlerin tamamı kanunun muhatabıdır. Kimin hangi sıfatla faaliyet gösterdiği, hangi belgeyi düzenleyeceği ve hangi bildirimi yapacağı bu çerçevede belirlenir.
Toptancı halleri bu yapının merkezinde yer alır. Hal, yalnızca malın el değiştirdiği fiziki bir alan değil; fiyatın oluştuğu, arz ve talebin buluştuğu, denetimin yoğunlaştığı bir referans noktasıdır. Toptancı hallerinin kuruluşu, işletilmesi ve denetimi belediyelerin görev alanındadır; mevzuatın belirlenmesi ve ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ise Ticaret Bakanlığı'nın sorumluluğundadır.
Kanun, malın toptancı haline girmeden satılabildiği durumları da düzenler. Üreticinin kendi ürününü doğrudan satması, üretici örgütleri aracılığıyla yapılan satışlar ve sanayiye yönelik sevkiyatlar belirli koşullarla mümkündür. Ancak bu satışların da elektronik ortamda bildirilmesi zorunludur; "hal dışı" olmak, "kayıt dışı" olmak anlamına gelmez.
Meslek mensupları açısından en kritik nokta belge düzenidir. Malın hareketinin sevk irsaliyesiyle, üreticiden alımın müstahsil makbuzuyla, satışın faturayla belgelendirilmesi yalnızca vergisel bir yükümlülük değil, aynı zamanda uyuşmazlık çıktığında elinizdeki tek dayanaktır.
Mevzuat zaman içinde yönetmelik ve tebliğlerle güncellenmektedir. Oranlar, süreler ve idari yaptırımlar değişebildiği için, işlem yapmadan önce Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarından güncel metni teyit etmenizi öneririz.
Derneğimiz, üyelerinin mevzuata uyum sürecinde karşılaştığı soruları yanıtlamak ve gerektiğinde ilgili kurumlar nezdinde takip etmek üzere hizmet vermektedir.