Sebze ve meyvenin toptancı haline girmeden satılabildiği durumlar mevzuatta tanımlanmıştır; ancak bu satışların elektronik ortamda bildirilmesi zorunludur. Kısacası hal dışı satış, kayıt dışı satış demek değildir.
Üreticinin kendi ürününü doğrudan satması, üretici örgütleri aracılığıyla yapılan satışlar, sanayiye işlenmek üzere yapılan sevkiyatlar ve ihracata konu mallar, belirli koşullarla toptancı haline girmeden işlem görebilir. Her birinin kendine özgü kuralları ve bildirim esasları vardır.
Bildirim yükümlülüğünün kimde olduğu, satışın taraflarına ve malın hareket yönüne göre belirlenir. Uygulamada en sık yapılan hata, karşı tarafın bildirim yapacağı varsayılarak işlemin atlanmasıdır. Bu varsayım yanlış çıktığında yaptırımla karşılaşan taraf, bildirimi yapmayan taraf olur.
Bildirimin süresinde yapılması en az yapılması kadar önemlidir. Geç bildirim, çoğu durumda hiç bildirmemekle aynı sonucu doğurur. Bu nedenle bildirim işleminin sevkiyatla eş zamanlı yürütülmesi, gün sonuna veya hafta sonuna bırakılmaması gerekir.
Bildirimde yer alan bilgilerin fiili duruma uygun olması esastır. Miktar, ürün cinsi, üretici bilgisi ve alıcı bilgisinin sevk irsaliyesiyle uyumlu olması gerekir. Belgeyle kayıt arasındaki uyumsuzluk, denetimde ilk dikkat çeken husustur.
Meslek mensuplarına pratik önerimiz şudur: bildirim sorumluluğunu sözleşmede açıkça yazın. Kimin, hangi işlemi, hangi sürede bildireceği yazılı olduğunda, hem taraflar arasındaki tereddüt ortadan kalkar hem de uyuşmazlık hâlinde elinizde dayanak bulunur.
Bildirim yapılmamasının idari yaptırımı bulunmaktadır. Ceza tutarları ve uygulama esasları mevzuatla belirlenir ve güncellenir; bu nedenle güncel metni Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarından teyit etmenizi öneririz.
Tereddüde düştüğünüz işlemlerde, bildirimi yapıp sonradan düzeltmek; hiç yapmayıp sonradan izah etmekten her zaman daha kolaydır.